Digitale bronnen

Voor studie, het maken van een scriptie, achtergrondinformatie in eigen genealogische publicaties of websites is het handig om snel informatie, korte teksten of digitale bronbewerkingen te kunnen vinden.

 

  • Encyclopedie Drente
    De encyclopedie Drente www.encyclopediedrenthe.nl bevat een schat aan snel te raadplegen informatie.
    .
  • Leenrepertorium & schulteambten
    In de Overstichtse en Overijsselse leenprotocollen (=leenregisters) staan over een periode van meer dan vier eeuwen de beleningen (overgangen van bezit) opgetekend van ongeveer 2500 boerderijen, landerijen en tiend- en visrechten in Overijssel, Drenthe, Gelderland en het graafschap Bentheim. De leenregisters bevatten ongeveer 25.000 namen van personen, plaatsen, erven en percelen. Deze bron biedt een schat aan informatie over de lokale geschiedenis, maar ook en vooral over de familierelaties van bezitters van lenen. Dit alles uit een periode waarin andere bronnen van informatie over onroerend goed en personen relatief schaars zijn. Het leenstelsel heeft een ingewikkelde voorgeschiedenis die teruggaat tot in de vroege middeleeuwen. Op de eerste 115 pagina's staat een uitgebreide inleiding.
    .
  • Joodse begraafplaats Assen – Overlijdensregisters 1778 - 1860
    Lange tijd beschikte de Joodse Begraafplaats te Assen slechts voor de periode van 1941 tot heden over een Overlijdens- en begrafenisregister.
    Door een gelukkige samenloop van omstandigheden werden in korte tijd twee eerdere registers teruggevonden, over de periodes 1861-1890 en 1890-1941. Door de vondst werd een groot hiaat in onze kennis opgevuld. Er blijft echter een lange periode die nog niet gedocumenteerd is. Jan Ridderbos is de afgelopen jaren bezig geweest om de Joodse begraafplaats te Assen te inventariseren en te beschrijven, waarbij als bij-product langzamerhand een aantal genealogieën van Joodse families uit Assen is ontstaan (zie vanaf p. 21 in dit document).
    Dit downloadbare document is een eerste poging om de grafregisters over de periode 1778-1860 te reconstrueren. Het is bij voorbaat duidelijk dat deze eerste reconstructie slechts fragmentarisch kan zijn. Aanvullingen en verbeteringen zijn dan ook uiterst welkom. Let wel: zolang we niet over een begrafenisregister beschikken, is het wel waarschijnlijk maar niet zeker dat de overleden Joodse inwoners van Assen op de Joodse begraafplaats ter aarde werden besteld. Eind 2013 kwam er nog een vervolg op het eerste document met aanvullingen.
    .
  • Drentse familie- en plaatsnamen
    Albert Altingh begon in 1969 met een onderzoek naar de afstamming van de naamdragers Manting(h). Al snel werd zijn interesse gewekt voor de geslachts- en plaatsnamen die eindigen op ‘ing(h)(e)’. En dat leidde er toe dat het onderzoek zich uitbreidde tot heel West-Europa in het Nederduitse taalgebied boven de lijn Brussel-Kassel-Berlijn. Deze downloadbare bundel begint met een aantal korte verhandelingen over de ing-namen.
    Vóór 1000 werden de personen meestal in de kerkelijke registers slechts met hun voornaam aangeduid, een achternaam was blijkbaar niet nodig vanwege de toen nog grote verscheidenheid aan voornamen. Maar het feit dat in 822 nabij Gent in België akkers, boerderijen en plaatsen aangeduid worden als bv. Beringhamma, Culingahem, Mantingalanda betekent, dat de namen Bering, Culinga en Mantinga reeds in 822 bestonden. Immers, Beringhamma betekent de hamma (weide) van Bering, Culingahem betekent het heim/erf van Culinga en Mantingalanda betekent het land van Mantinga. Deze namen op ing werden in die tijd gebruikt om bezit aan te duiden alsook de hele familie, de sibbe.
    De oorkonde van 822 bevat van de genoemde 227 slechts Abba, Ado, Boso, Ello en Gero als enkelvoudige voornamen, terwijl de rest (98%) samengestelde voornamen als bv. Adawala, Childebert, Folcwin, Regenbald, Walaric zijn. De van enkelvoudige voornamen afgeleide ing-namen zijn ver voor 822 ontstaan zijn.
    In de periode 300-400 blijken o.a. Germaanse stamhoofden al samengestelde voornamen te dragen. In Zuid-Duitsland vindt men veel ingen-plaatsnamen die ontstaan zijn in in de periode 300-500 toen de Romeinen zich daar teruggetrokken hadden. Veel namen, die op’íng’ eindigen en van een enkelvoudige voornaam zijn afgeleid, gaan tot voor 300 terug. Alleen al het feit, dat vele Drentse ing-namen voorkomen in Belgisch Vlaanderen, Duitsland, Engeland en Zuid-Zweden wijst op een zeer hoge ouderdom (voor de zgn volksverhuizingen van ca. 350 of zelfs tot vóór onze jaartelling.
    Daarnaast toonde hij in 1993 aan, dat Drenthe de grootste overeenkomst in ing-namen heeft met de ing-plaatsnamen in het Lippegebied, wat teruggevoerd kan worden op de verklaring van Cornelius Kiliaan, dat de naam Drenthe is afgeleid van de naam der Tenkteren. Deze analyse deed hij nog eens, maar nu met de ing-familienamen in het Lippegebied met weer hetzelfde resultaat.
    .
  • Digitale bronbewerkingen Drenthe
    Op de site geneaknowhow.net van Herman de Wit http://geneaknowhow.net/digi/bronnen.html
    staat ook voor Drenthe een uitgebreid overzicht van digitale bronbewerkingen. Het doel van deze in 1997 opgezette site is om een zo compleet mogelijk beeld te geven van de beschikbare bewerkingen van archiefbronnen welke veel persoonsnamen bevatten en die digitaal te raadplegen zijn in de thuissituatie van de onderzoeker. Binnen de scope van deze site vallen onder het begrip bronbewerking in de eerste plaats de volledig weergegeven tekst van een archiefbron, of de index (ook wel: klapper) of de regesten daarvan. Ook reconstructies van b.v. gezinnen gebaseerd op enkele volledig verwerkte bronnen, die alle gegevens hieruit bevatten, worden tot de bronbewerkingen gerekend. Daarnaast is in de laatste jaren ook ruimte geboden aan specifieke -uitgebreide- lijsten, gebaseerd op gericht onderzoek in archiefbronnen, bijvoorbeeld van leden van een bepaalde beroepsgroep. Door de ontwikkelingen van de techniek komen geleidelijk aan ook onbewerkte maar wel volledig van het origineel gefotografeerde bronnen online. Ook naar deze afbeeldingen wordt verwezen op deze site en in 2005 is zelfs in samenwerking met Hans den Braber het project Van Paper Naar Digitaal gestart, waar in hoog tempo nieuw beeldmateriaal verschijnt.
    .
  • Drentse Mobiele Schutterij - Inhoud
    Deze rubriek van de DHV-website bevat de door H.J. Versfelt, Gieten (april 1999) samengestelde overzichtslijsten met de namen en andere gegevensvan de officieren, onderofficieren en schutters die in de periode 1830-1834 in de Drentse Mobiele Schutterij hebben gediend.Beknopte geschiedenis Drenthe
    .
  • Wie snel een beknopte geschiedenis van Drenthe wil vinden kan ook goed terecht in de Encyclopedie Drenthe Online. Daarin wordt in enkele lemma’s een beknopt beeld geschetst opgedeeld in enkele perioden, dwz:
    - Drenthe in de prehistorie
    - de Middeleeuwen
    - de periode 1550 – 1800, kortweg van de 80-jarige oorlog tot de Franse tijd
    - de periode 1800 – 1940 met de industriële ontwikkeling, de Eerste Wereldoorlog, wereldwijde beurscrisis en aanloop naar de Tweede Wereldoorlog
    - de periode 1940 – 2000 met de Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw en de recente geschiedenis.
    .
  • Een heel beknopte tekst op 1 A-4tje is de volgende downloadbare (.pdf) samenvatting.
    .
  • Ook al zijn op internet vele oude en nieuwe kaarten te vinden (zie ondermeer onder Links), de beroemde Pijnacker kaart willen wij u niet onthouden. De kaart wordt vergroot door erop te klikken.
    .
  • Vroegste bewoners - Wat betreft de vroegste bewoners van Drenthe denken wij al snel aan de hunebed periode. Dat was omstreeks 3.500 v.Chr. Maar ook in het Mesolithicum was er al sprake van bewoning rond 8.000 v.Chr door jagers-verzamelaars. In die tijd was Noord West Europa nog één aaneengesloten landoppervlakte met als hogergelegen delen wat vissers later de Doggersbank noemden, samen met de lager gelegen toendra vlakte Doggerland genoemd, en in Drenthe was er ook al bewoning op de hogergelegen zandrug. Een aardig artikel daarover in de National geographic van Dec 2012 heb ik hier opgenomen.
    .
  • Zoeken in het Drents Archief
    Op de website van het Drents Archief is zeer veel informatie direct digitaal toegankelijk gemaakt door te kunnen zoeken via diverse ingangen, zoals: Genealogie, Emigranten, Kentekens, Foto’s, Film en Geluid, Archiefstukken, Middeleeuwse akten en haar Bibliotheek.
    Verder is er een praktische pagina met allerlei zoektips, die u goed op weg kunnen helpen als u wilt beginnen met stamboomonderzoek of met verder onderzoek in Drenthe. Voor mensen, die beginnen met stamboomonderzoek in Drenthe is de speciaal op Drentse bronnen toegespitste gids “Drenten gezocht. Gids voor stamboomonderzoek in Drenthe” van  Redmer Alma en Paul Brood een heel praktische handleiding. Een aanrader. Die is niet alleen bij het Drents Archief (bijv via de webwinkel) te koop, maar tegenwoordig ook digitaal beschikbaar.
    U kunt op die site ook met uw vragen m.b.t. genealogie of geschiedenis terecht op de beide fora om de hulp van anderen in te roepen of kennis te delen.